Trong kỷ nguyên số, thuật ngữ Fintech không còn là khái niệm xa lạ mà đã len lỏi vào từng giao dịch hàng ngày của chúng ta. Từ việc quét mã QR trả tiền cafe đến vay vốn online trong 5 phút, tất cả đều là sản phẩm của Fintech. Vậy Fintech là gì và nó đang thay đổi thế giới tài chính như thế nào? Cùng VNDFlow giải mã ngay.
1. Tìm hiểu về Fintech
1.1. Fintech là gì?
Đây là từ viết tắt của hai thuật ngữ tiếng Anh: Finance + Technology, được hiểu là Công nghệ tài chính. Đây là thuật ngữ được dùng để chỉ chung cho tất cả những công ty có sử dụng internet, điện thoại thông minh, công nghệ điện toán đám mây và các phần mềm mã nguồn mở nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của hoạt động ngân hàng và đầu tư.
1.2. Đối tượng của Fintech
Thông thường, một thị trường truyền thống sẽ bao gồm 2 đối tượng là các định chế tài chính và khách hàng. Thế nhưng, đối với Công nghệ tài chính thì các đối tượng sẽ gồm 3 bên và giữa các bên có mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau. Cụ thể, đối tượng của Fintech bao gồm:
- Công ty Fintech : chính là các công ty công nghệ (IT) độc lập, chuyển nghiên cứu và cung cấp những những sản phẩm dịch vụ công nghệ cho lĩnh vực tài chính ngân hàng. Đến đây, chắc hẳn các bạn sẽ đặt ra câu hỏi: Vậy ai là khách hàng cuối cùng của công ty Công nghệ tài chính? Đó có thể là người sử dụng cuối cùng, hoặc cũng có thể là các định chế tài chính bao gồm ngân hàng, đầu tư, bảo hiểm, chứng khoán, công ty tài chính,…
- Định chế tài chính : Đối với ngành tài chính thì các định chế tài chính là một thực thể rất quan trọng. Trong những năm trở lại đây, các định chế tài chính ngày càng quan tâm đến việc áp dụng công nghệ IT vào trong hệ thống vận hành do nhận thấy được tầm quan trọng của công nghệ trong đời sống hiện nay. Ngoài ra, các định chế tài chính cũng có khi còn trực tiếp đầu tư nhân lực và tài chính vào các công ty Fintech hoặc các hoạt động nghiên cứu, từ đó tạo ra lợi thế để cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường với các định chế tài chính khác.
- Khách hàng : Đối tượng khách hàng ở đây là những người sử dụng dịch vụ tài chính nói chung. Họ cũng chính là những người được hưởng lợi nhiều nhất trong cuộc cạnh tranh giữa các định chế tài chính hoặc những tiện ích mà công nghệ mới có thể đem lại.
1.3. Đặc điểm của Fintech
- Đối với lĩnh vực ngân hàng, đây là hỗ trợ các dịch vụ chuyển tiền và thanh toán tiền. Còn trong lĩnh vực tài chính, nó chính là dịch vụ để kết nối giữa người đi vay với bên cho vay mà không cần phải đến gặp mặt trực tiếp. Toàn bộ quá trình từ đăng ký đến hoàn thiện thủ tục và xét duyệt tự động đều được hỗ trợ nhờ công ty cho vay áp dụng công nghệ tài chính Fintech.
- Công nghệ tài chính được hoạt động dựa trên trí tuệ nhân tạo, nghĩa là nó có thể nhận diện cũng như phân tích và thiết lập các nhu cầu, dịch vụ tài chính thông qua hệ thống thuật toán mà các công ty đã thiết lập riêng. Nhờ có Fintech mà mọi giao dịch giữa khách hàng với công ty tài chính trở nên đơn giản, tiện lợi hơn, đồng thời nó cũng giúp làm thay đổi thói quen của khách hàng từ truyền thống sang hình thức online là chính.
- Không chỉ có vậy, Công nghệ tài chính còn góp phần làm thay đổi nguồn nhân lực của ngành tài chính trong tương lai. Điều này có nghĩa là, nếu như trước kia chỉ cần bạn giỏi chuyên môn nghiệp vụ là được thì giờ đây, bạn sẽ cần phải hiểu rõ và thành thạo các công việc liên quan đến công nghệ thông tin. Mặt khác, nếu như trước kia một người chỉ có thể hỗ trợ được cho một khách hàng trong một lần thì thay vào đó, một người có thể hỗ trợ được nhiều khách hàng trong một lần. Điều này giúp cho ngành tài chính ngân hàng cắt giảm được một số lượng nhân lực không cần thiết.
>> XEM THÊM <<
2. Nhóm sản phẩm trong Fintech
Qua những nội dung vừa chia sẻ với các bạn ở phần trên, chắc hẳn các bạn đã hiểu rõ được Fintech. Vậy sản phẩm của Fintech là gì? Dưới đây chính là các sản phẩm chính trong công nghệ tài chính:
- Đồng tiền điện tử (Bitcoin, Ethereum), NFT và các hợp đồng thông minh.
- Thanh toán & Ví điện tử: MoMo, ShopeePay, VNPAY, Apple Pay, Google Pay.
- Cho vay ngang hàng (P2P Lending): Kết nối người vay và người cho vay qua ứng dụng mà không cần ngân hàng.
- Quản lý tài chính cá nhân/đầu tư: Các ứng dụng tích lũy, mua chứng chỉ quỹ (Ví dụ: Tikop, Finhay).
- Công nghệ bảo hiểm (Insurtech): Mua bảo hiểm trực tuyến, bồi thường tự động qua App.
3. Ví dụ về công nghệ Fintech
Để hiểu rõ hơn về Fintech là gì? các bạn có thể tham khảo những ví dụ về Fintech trong một số lĩnh vực sau:
- Fintech trong tài chính: đó là những ứng dụng cho vay nhanh hiện nay hoặc ứng dụng hỗ trợ vay online 100% trên cả điện thoại và máy tính. Hồ sơ đăng ký trực tuyến và được xét duyệt hoàn toàn tự động, phía người vay không cần phải gặp mặt công ty tài chính mà vẫn có được khoản vay một cách nhanh chóng.
- Fintech trong ngân hàng: Một trong những ví dụ tiêu biểu nhất về công nghệ tài chính của ngân hàng đó chính là ứng dụng Mobile Banking. Đây là ứng dụng do ngân hàng quản lý và liên kết với các công ty Công nghệ tài chính để phát triển.
- Fintech trong chứng khoán: Nếu như trước đây, các công ty môi giới phải mở nhiều sàn giao dịch thì giờ đây, nhờ áp dụng công nghệ này, các sàn giao dịch chứng khoán có thể chuyển sang hình thức online. Vì thế, người chơi chứng khoán cũng không cần phải đến sàn giao dịch như trước kia mà vẫn có thể đặt mua hoặc bán cổ phiếu đang niêm yết trên sàn. Đồng thời, nó cũng giúp cho những người đầu tư chứng khoán dễ dàng theo dõi được thông tin cổ phiếu hàng ngày một cách nhanh nhất, chính xác nhất.
4. Ảnh hưởng của Fintech đến tài chính, đầu tư
- Trí tuệ nhân tạo (AI) và Chấm điểm tín dụng: Trước đây, để vay tiền bạn cần chứng minh thu nhập phức tạp. Hiện nay, AI của các công ty Fintech có thể phân tích Big Data (lịch sử mua sắm, hành vi dùng app) để cấp hạn mức vay chỉ trong vài giây.
- Cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng: Fintech cho phép các ngân hàng hiểu bạn muốn gì trước khi bạn nói ra. Các Chatbot AI hoạt động 24/7 giải đáp thắc mắc và tư vấn đầu tư tự động (Robo-advisor) thay thế hoàn toàn nhân viên tư vấn truyền thống.
- Xóa bỏ rào cản địa lý: Chỉ cần có smartphone và Internet, một người ở vùng sâu vùng xa cũng có thể tiếp cận các dịch vụ ngân hàng hiện đại nhất (Mobile Banking) – điều mà các chi nhánh ngân hàng vật lý chưa làm được.
5. Cơ hội và thách thức của công nghệ Fintech trong thời kỳ 4.0
Có thể nói, công nghệ 4.0 cùng với công nghệ tài chính đã mở ra rất nhiều cơ hội cho ngành tài chính ngân hàng, có thể kể đến một số cơ hội như:
- Phục vụ nhu cầu tiêu dùng của con người một cách nhanh chóng và tiện lợi, dễ dàng mọi lúc, mọi nơi.
- Có thể tiếp cận và phục vụ khách hàng ở khắp mọi nơi mà không nhất thiết phải đầu tư cơ sở vật chất quy mô.
- Luôn có một lượng lớn khách hàng tiềm năng vì đa phần mọi người ngày nay đều dùng thiết bị điện thoại thông minh hoặc máy tính.
- Các công ty có thể tự do hoạt động dịch vụ của mình mà không có rào cản vì hiện nay vẫn chưa có ràng buộc nhiều về pháp luật.
- Hỗ trợ giới trẻ Việt Nam khởi nghiệp thành công.
Bên cạnh những cơ hội thì thách thức của công nghệ Fintech cũng không hề ít, cụ thể:
- Fintech sẽ phải đối mặt với việc có thể bị đánh cắp thông tin.
- Có nhiều đối thủ cạnh tranh lớn.
- Làm cho những công ty hoạt động theo phương thức truyền thống có nguy cơ bị phá sản.
- Không thể phát huy tối đa hiệu quả của công nghệ tài chính do nguồn năng lực còn hạn chế.
- Thị trường vay vốn hỗn loạn, có nhiều rủi ro về lãi suất, thanh khoản, nợ xấu vì điểm thuận lợi đến từ các công nghệ vay vốn Fintech.
- Do chưa có pháp lý hoàn chỉnh về lĩnh vực công nghệ tài chính nên nó cũng là điểm bất lợi cho cả phía người vay và bên cho vay.
6. Các công ty Fintech tại Việt Nam
Hiện nay, phần lớn các công ty ứng dụng công nghệ này tại Việt Nam đều có vốn đầu tư nước ngoài . Theo thống kê, tại Việt Nam có khoảng 155 công ty hoạt động có ứng dụng lĩnh vực Công nghệ tài chính, có thể kể đến một số công ty trong từng lĩnh vực như sau:
Lĩnh vực Thanh toán (Ví điện tử)
- MoMo: Ví điện tử có thị phần lớn nhất với hệ sinh thái đa dạng.
- ZaloPay: Lợi thế tích hợp sâu trong ứng dụng nhắn tin Zalo.
- VNPAY: “Ông trùm” mã QR tại các điểm bán lẻ và ứng dụng ngân hàng.
Lĩnh vực Ngân hàng số (Digital Banking)
- Cake by VPBank: Ngân hàng số 100% không chi nhánh.
- Timo: Trải nghiệm ngân hàng hiện đại, miễn phí hoàn toàn dịch vụ.
Tuy Fintech vẫn còn một số hạn chế và thách thức nhưng đến thời điểm hiện tại, những rủi ro mà Công nghệ tài chính đem lại là không đáng kể so với những lợi ích mà nó mang tới cho cuộc sống hiện đại của chúng ta ngày hôm nay. VNDFlow hy vọng bài viết có thể giúp các bạn hiểu rõ hơn về Fintech là gì cũng như thấy được vai trò của nó trong thời đại 4.0 ngày nay.
