Ngày đáo hạn phái sinh là một thuật ngữ quan trọng mà người ta thường nghe đến khi nói về thị trường tài chính. Bài viết này, VNDflow sẽ trình bày cho bạn về ý nghĩa và tác động của ngày đáo hạn đối với các nhà đầu tư và thị trường chứng khoán. Bằng cách hiểu rõ thông tin về ngày đáo hạn, bạn sẽ có thể đưa ra những quyết định chính xác và tối ưu hóa lợi nhuận của mình. Cùng chúng tôi khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!
Đáo hạn phái sinh là gì?
Đáo hạn phái sinh là thời điểm kết thúc hiệu lực của một hợp đồng phái sinh. Tại thời điểm này, các bên tham gia bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán hoặc chuyển giao tài sản theo các điều khoản đã cam kết.
Giá trị của hợp đồng phái sinh lúc này sẽ được chốt dựa trên giá của tài sản cơ sở (như chỉ số VN30, cổ phiếu, hoặc hàng hóa). Khác với cổ phiếu thông thường có thể nắm giữ vô hạn, hợp đồng phái sinh luôn có một “tuổi thọ” nhất định.
Ngày đáo hạn phái sinh là gì?
Ngày đáo hạn phái sinh (Expiration date) là ngày cuối cùng mà hợp đồng phái sinh còn hiệu lực. Trước ngày này, nhà đầu tư cần đưa ra quyết định với vị thế mà họ đang giữ. Sau khi hợp đồng quyền chọn hay hợp đồng tương lai qua hết ngày đáo hạn, nó sẽ không còn giá trị, cho nên ngày đáo hạn phái sinh cũng chính là ngày cuối cùng để giao dịch quyền chọn.
Trong trường hợp nhà đầu tư không thực hiện quyền chọn, hoàn tất vị thế để nhận tài sản hoặc lợi nhuận, đồng nghĩa với việc để hợp đồng hết hạn và vô giá trị.
Phiên đáo hạn phái sinh là ngày nào?
Phiên đáo hạn phái sinh được xác định dựa trên loại công cụ phái sinh đang được giao dịch. Ví dụ, ở Hoa Kỳ, ngày đáo hạn cho các hợp đồng quyền chọn mua cổ phiếu niêm yết thường rơi vào ngày thứ Sáu thứ ba của tháng.
Tuy nhiên, đối với các quyền chọn theo tùy chọn chỉ số kiểu Châu Âu, ngày đáo hạn thường diễn ra trước ngày đáo hạn chính xác. Ví dụ, nếu quy định trên hợp đồng là ngày thứ Sáu, thì ngày đáo hạn sẽ là ngày thứ Năm.
Ngày đáo hạn là ngày cuối cùng mà các nghĩa vụ và quyền lợi liên quan đến hợp đồng phái sinh còn hiệu lực. Đây là thời điểm quyết toán cuối cùng và thanh toán cuối cùng sẽ được thực hiện.
Thời gian diễn ra ngày đáo hạn phái sinh
Mỗi công cụ phái sinh đều quy định ngày đáo hạn cụ thể. Tại thị trường Việt Nam theo quy định vào ngày thứ Năm lần thứ 3 trong tháng đáo hạn sẽ là ngày đáo hạn phái sinh định kỳ. Thông thường sẽ luôn có 4 hợp đồng phái sinh giao dịch trên thị trường. Thời điểm tháng đáo hạn của 4 hiệp đồng này lần lượt là:
- Tháng hiện tại
- Tháng kế tiếp
- Tháng cuối cùng của 2 quý gần nhất
Đáo hạn phái sinh ảnh hưởng như thế nào đến thị trường?
Đáo hạn phái sinh ảnh hưởng như thế nào đến thị trường? Đây là câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư quan tâm khi tham gia vào thị trường chứng khoán. Và có thể nói rằng, đáo hạn phái sinh có ảnh hưởng không hề nhỏ tới thị trường.
Trước ngày đáo hạn, có thể xảy ra những biến động giá cả và khối lượng giao dịch tăng lên, do những nhà giao dịch muốn định hướng lại vị thế của mình trước khi hợp đồng phái sinh hết hạn. Điều này có thể tạo ra sự dao động trong thị trường chứng khoán, tác động tới giá trị các công cụ phái sinh và cả các công cụ tài chính liên quan.
Đáo hạn phái sinh cũng có thể gây ra sự tăng đột biến trong khối lượng giao dịch và tăng mức thanh khoản trong thị trường. Các nhà đầu tư và nhà giao dịch thường quan tâm đến việc điều chỉnh vị thế của mình và định hướng lại chiến lược trước khi hợp đồng phái sinh đáo hạn. Điều này có thể tạo ra sự động lực và sự quan tâm tăng cao, tác động tới hoạt động giao dịch và cả cảm giác thị trường nói chung.
Lý do là vì vào ngày đáo hạn phái sinh, các nhà đầu tư dù đang ở vị thế nào đều phải thực hiện vị thế trong giao dịch hoặc lựa chọn không thực hiện để hợp đồng trở nên vô giá trị. Điều này khiến nhà đầu tư có thể bán/không bán và mua/không mua trong giao dịch để chốt lời hoặc cắt lỗ.
Thời điểm này cũng là lúc các nhà đầu tư biết kết quả giao dịch hợp đồng phái sinh có hiệu quả hay không, và xem liệu họ có kiếm được lợi nhuận không. Dữ liệu thống kê từ năm 2017 cho đến hiện tại cho thấy các phiên giao dịch gần đến thời điểm đáo hạn có sự biến động tăng giảm đột ngột, các mã chứng khoán trên sàn thường chênh lệch so với phiên trước thời điểm đáo hạn, và xu hướng giảm thường chiếm ưu thế.
Những lưu ý khi giao dịch chứng khoán vào ngày đáo hạn
Những lưu ý khi giao dịch chứng khoán vào ngày đáo hạn là một phần quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả và an toàn cho các nhà đầu tư. Dưới đây là một số lưu ý cần được lưu ý:
- Theo dõi thông tin: Trước khi tham gia giao dịch vào ngày đáo hạn, nhà đầu tư nên cập nhật thông tin về các sự kiện, tin tức có thể ảnh hưởng đến thị trường. Điều này giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về tình hình và đưa ra quyết định giao dịch hợp lý.
- Xem xét biến động giá: Trong thời gian gần đến ngày đáo hạn, thị trường thường có sự biến động mạnh với những tác động từ các nhà giao dịch lớn. Nhà đầu tư cần theo dõi biến động giá và đánh giá tình hình để đưa ra quyết định mua hoặc bán chứng khoán phù hợp.
- Định giá chứng khoán: Trước khi đáo hạn, nhà đầu tư cần xem xét và định giá chính xác các chứng khoán mà họ đang nắm giữ. Điều này giúp họ đưa ra quyết định có nên giữ hay bán chứng khoán trước ngày đáo hạn.
- Quản lý rủi ro: Giao dịch vào ngày đáo hạn có thể mang lại nhiều rủi ro. Nhà đầu tư cần có một kế hoạch quản lý rủi ro rõ ràng, bao gồm việc đặt stop-loss và take-profit để giảm thiểu tổn thất trong trường hợp thị trường diễn biến không như dự đoán.
- Kiểm tra lệnh giao dịch: Trước khi đến ngày đáo hạn, nhà đầu tư nên kiểm tra lại các lệnh giao dịch đã đặt để đảm bảo rằng không có sai sót nào xảy ra. Điều này giúp tránh những rủi ro không mong muốn và đảm bảo tính chính xác trong giao dịch.
- Tìm hiểu về quy định đáo hạn: Mỗi thị trường chứng khoán có quy định riêng về đáo hạn, nhưng chủ yếu là các hợp đồng phái sinh sẽ được thanh toán dựa trên giá định kỳ vào ngày đáo hạn. Nhà đầu tư cần tìm hiểu và hiểu rõ quy định này để tránh những bất ngờ không mong muốn.
Những lưu ý trên giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan và đưa ra quyết định giao dịch hợp lý vào ngày đáo hạn phái sinh. Tuy nhiên, việc giao dịch chứng khoán luôn có rủi ro và cần sự hiểu biết và kinh nghiệm, do đó, nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ về thị trường và tham khảo ý kiến từ các chuyên gia trước khi tham gia giao dịch.
FAQ về ngày đáo hạn phái sinh
1. Chuyện gì xảy ra nếu tôi không chủ động đóng vị thế khi đến ngày đáo hạn?
Nếu bạn đang nắm giữ một vị thế (Mua hoặc Bán) nhưng không thực hiện lệnh đối ứng để đóng vị thế trước khi kết thúc ngày đáo hạn (Ngày T), hệ thống sẽ tự động tất toán vị thế đó.
- Về trạng thái vị thế: Sau ngày đáo hạn, vị thế cũ của bạn sẽ biến mất. Từ ngày T+1, bạn không còn nắm giữ hợp đồng đó nữa.
- Để tiếp tục duy trì đầu tư: Bạn phải thực hiện quy trình Đảo kho (Rollover). Nghĩa là bạn chủ động đóng vị thế ở hợp đồng sắp đáo hạn và đồng thời mở một vị thế tương tự ở hợp đồng của tháng kế tiếp.
- Bản chất nghĩa vụ: Khác với hợp đồng quyền chọn, Hợp đồng tương lai là một nghĩa vụ bắt buộc. Bạn không có quyền “từ bỏ” việc thực hiện; mọi lãi/lỗ sẽ được thanh toán bằng tiền mặt vào tài khoản của bạn dựa trên chênh lệch giá.
2. Nếu không đóng vị thế, giá thanh toán được tính như thế nào?
Khi bạn để hệ thống tự động đóng vị thế vào cuối ngày đáo hạn, kết quả lãi/lỗ sẽ không tính theo giá khớp lệnh trên bảng điện phái sinh mà tính theo Giá thanh toán cuối cùng (FSP).
- Cách tính giá FSP (tại Việt Nam): Giá này được xác định bằng trung bình số học của chỉ số VN30 trong 30 phút cuối cùng của ngày đáo hạn (bao gồm 15 phút khớp lệnh liên tục cuối và 15 phút khớp lệnh định kỳ đóng cửa ATC), sau khi loại bỏ một số mức giá cực đoan.
- Ví dụ: Bạn mua hợp đồng VN30F2406 giá 1250.
+ Nếu bạn tự bán đóng vị thế lúc 14:15 với giá 1255, bạn lãi 5 điểm.
+ Nếu bạn giữ đến hết phiên, và chỉ số VN30 trung bình 30 phút cuối là 1260, bạn sẽ được hệ thống tất toán với lãi 10 điểm.
3. Tại sao thị trường thường biến động mạnh trước và trong ngày đáo hạn?
Sự biến động (volatility) tăng cao vào thời điểm này thường do hai nguyên nhân chính:
- Áp lực đảo kho (Rollover): Các nhà đầu tư lớn và các quỹ đồng loạt đóng vị thế tháng cũ để chuyển sang tháng mới, tạo ra khối lượng giao dịch đột biến trong thời gian ngắn.
- Tác động lên chỉ số cơ sở (VN30): Vì giá thanh toán phái sinh phụ thuộc vào chỉ số VN30, các tổ chức lớn có thể thực hiện mua/bán các cổ phiếu trụ trong rổ VN30 để điều tiết chỉ số cơ sở, nhằm đạt được mức giá thanh toán có lợi nhất cho danh mục phái sinh khổng lồ của họ.
4. Nắm giữ đến ngày đáo hạn có giống đầu tư trái phiếu (HTM) không?
Không. Mặc dù cả hai đều có mốc thời gian kết thúc, nhưng chúng mang bản chất khác nhau:
- HTM (Held-to-Maturity): Thường dùng cho các tài sản như trái phiếu hoặc tiền gửi tiết kiệm, nơi bạn giữ để nhận lãi suất cố định và thu hồi vốn gốc.
- Nắm giữ phái sinh đến đáo hạn: Là việc bạn chấp nhận tất toán mọi chênh lệch giá tại thời điểm cuối cùng. Trong phái sinh, đây không gọi là một hình thức tích lũy tài sản dài hạn mà là một phương thức chốt chặn cuối cùng của một chu kỳ đầu cơ hoặc phòng vệ rủi ro (hedging).
>>>XEM THÊM<<<
- Thông tin về thời gian làm việc của HD Saison mới nhất
- Cập nhật lịch làm việc của ngân hàng Eximbank
Kết luận
Có thể thấy, ngày đáo hạn có tầm quan trọng rất lớn với thị trường tài chính, trong việc giao dịch các hợp đồng phái sinh, nơi các nhà đầu tư phải quyết định liệu họ sẽ tiếp tục giữ hợp đồng hay đóng cửa vị thế của mình.
Việc hiểu rõ về ngày đáo hạn và cách nó ảnh hưởng đến thị trường là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công trong giao dịch. Vì vậy, việc nắm vững thông tin về ngày đáo hạn phái sinh là điều cần thiết để tận dụng tối đa lợi ích từ thị trường tài chính. Chúc bạn có những thương vụ đầu tư thành công!
