Khi vay vốn ngân hàng hay đăng ký mở thẻ tín dụng, bạn có bao giờ thắc mắc vì sao có hồ sơ được duyệt rất nhanh, trong khi có hồ sơ lại bị từ chối dù thu nhập không hề thấp? Câu trả lời nằm ở thẩm định tín dụng – một bước “cửa ải” quan trọng quyết định bạn có được ngân hàng chấp nhận hay không. Vậy thẩm định tín dụng là gì, được thực hiện như thế nào và vì sao nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vay vốn của mỗi cá nhân, doanh nghiệp? Cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.
1. Tìm hiểu khái niệm thẩm định tín dụng là gì?
Thẩm định tín dụng là quá trình quá trình chúng ta sử dụng các công cụ và phân tích để kiểm tra hay đánh giá mức độ tin cậy hoặc rủi ro của một phương án, một dự án mà khách hàng xuất trình. Thông qua quá trình thẩm định này, chúng ta sẽ đưa ra quyết định cho việc có duyệt cho vay hay không cho vay đối với khách hàng.
Mục đích của quá trình thẩm dụng nói một cách chính xác và dễ hiểu thì đó là đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, để từ đó có thể hạn chế được thấp nhất những rủi ro về mất vốn.
2. Vai trò của thẩm định tín dụng là gì?
Thẩm định tín dụng có vai trò vô cùng quan trọng trong toàn bộ quy trình tín dụng. Có thể thấy rõ được một số vai trò của thẩm định tín dụng như sau:
- Giúp đánh giá được mức độ tin cậy của dự án đầu tư hoặc phương án sản xuất mà khách hàng đã gửi cho phía ngân hàng khi tiến hành làm thủ tục vay vốn.
- Phân tích và đánh giá được mức độ rủi ro hoặc những nguy cơ thiệt hại của dự án khi quyết định cho vay.
- Thông qua quá trình thẩm định tín dụng sẽ giúp cho lãnh đạo ngân hàng có được quyết định đúng đắn trong việc có duyệt cho vay hay không cho vay.
Như vậy, có thể thấy rằng vai trò của thẩm định tín dụng là rất lớn. Nếu không có thẩm định tín dụng, một dự án tốt rất có thể bị bỏ qua không cho vay và một dự án không có tính khả thi có khi lại được chấp thuận cho vay. Bước thẩm định tín dụng càng chính xác thì nguy cơ rủi ro càng thấp.
3. Các loại thẩm định tín dụng hiện nay
Tùy thuộc vào quy định của từng ngân hàng và tính chất của khoản vay, quá trình thẩm định tín dụng sẽ được phân loại theo các tiêu chí khác nhau. Việc phân loại này giúp chuyên viên tín dụng áp dụng đúng phương pháp và quy trình xử lý hồ sơ. Hiện nay, có 2 cách phân loại chính như sau:
3.1. Phân loại theo đối tượng khách hàng
Đây là cách phân loại phổ biến nhất vì tính chất rủi ro của cá nhân và doanh nghiệp hoàn toàn khác nhau:
- Thẩm định tín dụng khách hàng cá nhân: Tập trung vào việc đánh giá “nguồn thu nhập” (lương, kinh doanh hộ gia đình, cho thuê tài sản…) và “lịch sử tín dụng” cá nhân. Quy trình này thường nhanh gọn hơn.
- Thẩm định tín dụng khách hàng doanh nghiệp: Phức tạp hơn rất nhiều. Ngoài việc đánh giá người chủ doanh nghiệp, ngân hàng phải đi sâu vào phân tích Báo cáo tài chính, dòng tiền, phương án kinh doanh, vị thế cạnh tranh trong ngành và tính khả thi của dự án đầu tư.
3.2. Phân loại theo thời hạn tín dụng
- Thẩm định tín dụng ngắn hạn (dưới 12 tháng): Thường dùng cho vay vốn lưu động, bổ sung vốn kinh doanh. Trọng tâm thẩm định nằm ở chu kỳ kinh doanh và khả năng quay vòng vốn của khách hàng.
- Thẩm định tín dụng trung và dài hạn (trên 12 tháng): Dùng cho vay mua nhà, mua xe hoặc đầu tư dự án/nhà xưởng. Do thời gian dài nên rủi ro cao hơn, ngân hàng sẽ thẩm định kỹ lưỡng về biến động thị trường trong tương lai và giá trị tài sản đảm bảo theo thời gian.
4. Quy trình thẩm định tín dụng hiện tại
Để hiểu rõ hơn về thẩm định tín dụng là gì? thì một thông tin cần phải nắm được quy trình thẩm định của tín dụng hiện nay gồm mấy bước? Hiện nay, quy trình thẩm định tín dụng của các ngân hàng thường bao gồm 5 bước sau đây:
- Xem xét hồ sơ vay của khách hàng
- Tiến hành thu thập những thông tin cần thiết để bổ sung thêm vào hồ sơ vay.
- Bằng các thông tin có được, nhân viên ngân hàng thẩm định khả năng thu hồi nợ.
- Ước lượng và kiểm soát rủi ro tín dụng.
- Đưa ra kết luận cuối cùng về khả năng thu hồi nợ vay.
5. Những điều cần thiết để được thẩm định tín dụng
Đối với khách hàng cá nhân, điều kiện cần thiết để được thẩm định tín dụng bao gồm:
- Lý lịch pháp lý của khách hàng ( khách hàng có tiền án, tiền sự không? Hộ khẩu, tình trạng hôn nhân, giấy phép hành nghề …).
- Tình hình tài chính và phương án kinh doanh của khách hàng (khách hàng có dư nợ tín dụng tại ngân hàng nào không? Khả năng trả nợ của khách hàng? Thu nhập cá nhân, thu nhập người đồng trả nợ? Kế hoạch sử dụng vốn?,…).
- Tài sản đảm bảo (Khách hàng có tranh có những tài sản đảm bảo gì? Tài sản đó là tài sản chung hay riêng?, …).
6. Phương pháp thẩm định tín dụng 5C là gì?
Để đảm bảo quyết định cho vay là chính xác và giảm thiểu nợ xấu, các ngân hàng trên toàn thế giới (bao gồm cả Việt Nam) đều áp dụng quy tắc vàng mang tên 5C. Đây là bộ tiêu chuẩn cốt lõi để “vẽ” nên chân dung tài chính của một khách hàng. Cụ thể như sau:
Character (Uy tín và Tư cách khách hàng)
Đây là yếu tố đầu tiên và tiên quyết. Ngân hàng cần biết khách hàng có thiện chí trả nợ hay không.
- Đối với cá nhân: Đánh giá qua lịch sử tín dụng (CIC) xem có từng bị nợ xấu hay trả chậm không? Tính trung thực trong khai báo hồ sơ, đạo đức nghề nghiệp và nơi cư trú ổn định.
- Đối với doanh nghiệp: Đánh giá uy tín của ban lãnh đạo và thương hiệu của công ty trên thị trường.
Capacity (Năng lực trả nợ)
Đây là yếu tố quan trọng nhất quyết định khoản vay có được duyệt hay không. Dù khách hàng rất uy tín (Character tốt) nhưng không làm ra tiền thì cũng không thể trả nợ.
- Ngân hàng sẽ phân tích dòng tiền (Cash flow), thu nhập hàng tháng sau khi trừ đi chi phí sinh hoạt/vận hành.
- Câu hỏi cốt lõi: Khách hàng kiếm tiền từ đâu và nguồn tiền đó có đủ ổn định để trả gốc và lãi hàng tháng không?
Capital (Vốn chủ sở hữu)
Yếu tố này đo lường mức độ “cam kết” của khách hàng đối với phương án vay.
- Ngân hàng hiếm khi cho vay 100% nhu cầu vốn. Khách hàng phải có vốn tự có tham gia vào (ví dụ: mua nhà phải có sẵn 30%, vay 70%).
- Vốn chủ sở hữu càng lớn chứng tỏ tiềm lực tài chính của khách hàng càng mạnh và rủi ro cho ngân hàng càng thấp.
Collateral (Tài sản đảm bảo)
Đây là “lưới an toàn” cuối cùng của ngân hàng nếu khách hàng mất khả năng trả nợ (vỡ nợ).
- Tài sản đảm bảo có thể là bất động sản, xe cộ, sổ tiết kiệm hoặc hàng hóa…
- Ngân hàng sẽ thẩm định giá trị thực tế của tài sản, tính pháp lý (sổ đỏ, giấy tờ xe) và tính thanh khoản (có dễ bán để thu hồi nợ hay không).
Conditions (Các điều kiện kinh tế/thị trường)
Đây là yếu tố khách quan từ môi trường bên ngoài có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng.
- Chuyên viên thẩm định sẽ xem xét tình hình kinh tế vĩ mô, lãi suất thị trường, hoặc các quy định pháp luật mới.
- Ví dụ: Nếu khách hàng kinh doanh du lịch mà bối cảnh hiện tại đang có dịch bệnh hoặc suy thoái kinh tế, thì dù khách hàng tốt, ngân hàng vẫn có thể từ chối vì rủi ro ngành quá cao.
7. Những kỹ năng cần thiết để trở thành một nhân viên thẩm định tín dụng
Để có thể làm tốt một công việc bất kỳ nào đó thì kỹ năng là điều không thể thiếu đối với mỗi người.Với những nhân viên thẩm định tín dụng, ngoài việc phải trải qua một thời gian dài học tập và trau dồi kiến thức, họ còn phải không ngừng nâng cao kỹ năng để có thể đáp ứng được yêu cầu của công việc. Dưới đây là một số kỹ năng cần thiết để có thể trở thành một nhân viên thẩm định tín dụng:
- Có sự am hiểu về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Có khả năng phân tích, đánh giá được khả năng vay và trả nợ của khách hàng.
- Có sự hiểu biết về các quy định của pháp luật về hồ sơ, các loại giấy tờ và các quy trình trong vay vốn, trả nợ.
- Là một người có nhìn nhạy bén về nền kinh tế cả bên trong cũng như bên ngoài.
Nếu một nhân viên thẩm định tín dụng có được đầy đủ những kỹ năng trên thì sẽ giúp cho ngân hàng giảm thiểu được tối đa những rủi ro khi cho vay.
>> XEM THÊM <<
- [Hé lộ] Hệ số thanh toán nhanh là gì?
- Số Iban là gì và những điều không thể không biết
- [TRA CỨU] Định nghĩa và cách tính cho số dư khả dụng tài khoản
Trên đây là một số thông tin về thẩm định tín dụng mà chúng tôi muốn gửi đến quý bạn đọc. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp cho các bạn hiểu rõ hơn về thẩm định tín dụng là gì? Và có thể vay vốn một cách nhanh chóng, dễ dàng. VNDflow chúc quý bạn thành công.
